↑ Powrót do Biogramy

Kopera Janusz

Kopera Janusz Józef, urodzony 26 czerwca 1942 r. w Białym Borze k. Przecławia, syn Józefa i Stefanii, zmarł 14 marca 2012 r. Pracownik Nadleśnictwa w Tuszymie w latach 1966-74, a następnie WSK „PZL-Mielec” w latach 1975-79 (patrz na galerię). Strażak w Ochotniczej Straży Pożarnej. Prowadził własne gospodarstwo rolne w Białym Borze, nieopodal historycznego cmentarza wojennego Nr 500. W 1980 r. współzałożyciel „Solidarności Wiejskiej” w swojej wsi Biały Bór oraz kilku wioskach gminy Przecław. Inicjator i współzałożyciel Gminnego Komitetu Założycielskiego „Solidarność Wiejska” w Przecławiu (m.in. z Franciszkiem Mazurem z Mielca, którego mamę wsparł finansowo funduszami związkowymi, w sytuacji gdy ten został aresztowany w stanie wojennym i w pokazowym procesie skazany na 6 lat i 6 miesięcy więzienia). Przewodniczący Koła Wiejskiego w Białym Borze oraz Gminnego Komitetu Założycielskiego „Solidarności Wiejskiej” w Przecławiu. Po wyborach we wrześniu 1981 r. Przewodniczący Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność”. W lutym 1981 r. krótki udział w strajku okupacyjnym budynku Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych w Rzeszowie (patrz na: galerię i tekst porozumienia z 18 lutego 1981 r. kończącego ten strajk oraz książki Janusza Borowca i Bogusława Wójcika „Strajki i porozumienia w Ustrzykach Dolnych i Rzeszowie 1980/1981”). Od marca 1981 r. członek 45 osobowego Wojewódzkiego Komitetu Założycielskiego (WKZ) „Solidarność Wiejska” w Rzeszowie. W listopadzie 1981 r. członek Komitetu Strajkowego z gmin Czermin, Borowa, Przecław, Tuszów Narodowy, Mielec. Współorganizuje i czynnie uczestniczy w strajku okupacyjnym Urzędu Gminy w Czerminie, od 24 do 30 listopada 1981 r.

Po 13 grudnia 1981 r. współpracownik struktur podziemnych NSZZ „Solidarność”, NSZZ RI „Solidarność” i Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników (OKOR). Dnia 29 września 1982 r. składa przysięgę i zostaje członkiem OKOR. Objął sobie pseudonim „Cichy”. Uroczystość odbyła się w Zarzeczu koło Przeworska. Przysięgę złożyła grupa osób przed Józefem Baranem z OKOR (m.in. Henryk Cząstka, Stanisław Kalita, Józef Szczepański, Adam Bała, Józef Pelc). Sporządzono też listę nazwisk i ich pseudonimów. Listę tą zabrał ze sobą Józef Baran (lista zaginęła). Celem OKOR było obalenie systemu władzy komunistycznej w Polsce metodami politycznymi, nie wyłączając jednak czynnego stosowania oporu, do osiągnięcia zamierzonego planu. OKOR ogłosił również, kontynuowanie działalności związkowej NSZZ RI „Solidarność”, poprzez tworzenie Duszpasterstwa Rolników w parafiach, we współpracy z duchowieństwem Kościoła katolickiego. Pierwsze Duszpasterstwo Rolników Indywidualnych zostało zorganizowane w Krasiczynie koło Przemyśla, na początku grudnia 1982 r. Organizacja zbudowana była na wzór AK i jej członkowie działali w zaprzysiężonych piątkach i trójkach.

We wrześniu 1982 r. organizator w swojej gminie grup zajmujących się kolportażem pism, książek, broszur, znaczków podziemnych oraz akcjami ulotkowymi (m.in. o uwolnienie więźniów politycznych), plakatowaniem i wykonywaniem napisów, obserwacją lokali wyborczych podczas wyborów. Kolportowano pisma: „Ziemia Mielecka„, „Ruch Ludowy”, „Solidarność Trwa”, „Galicja”, „Tygodnik Mazowsze”, „Wola”, „Antywron”, „Hutnik”, „Kos”, „Mała Polska”, „Promieniści”, „Przegląd Wiadomości Agencyjnych”, „Replika”, „Solidarność Rolników”, „Solidarność Zwycięży”, „Tarnina”, „Wieś Solidarna”, „Wolna Trybuna”, „Z dnia na dzień”, „Żywią i Bronią”, „Agencja Solidarności Rolników”, „Komentarz”, „Wieści”, „Wieś Rzeszowska” (patrz na galerię). W 1984 r. został przeszkolony (wraz z Stanisławem Kalitą i Stanisławem Głodzikiem) w Rzeszowie przez Ryszarda Rogozińskiego, do drukowania ulotek metodą sitodruku (w publikacji Janusza Borowca „Kryptonim Ośmiornica” strona 62 podaną błędnie jako osobę szkolącą Janusza Szkutnika). W 1985 r. organizuje w Pustkowie punkt przerzutu bibuły z Rzeszowa, usytuowany w mieszkaniu u Józefa Draguły. Stąd bibuła była rozpowszechniana na powiaty Mielecki, Ropczycki i Dębicki. Organizator wyjazdów na: Pielgrzymki Jana Pawła II w 1983 r. w Krakowie i 1987 r. w Tarnowie oraz w 1984 r. na pogrzeb solidarnościowego księdza – Tadeusza Wiatra w Łączkach Brzeskich.

Od 1983 r. członek „Solidarności Walczącej”. Nawiązał kontakt z Stanisławem Kalitą, Antonim Bartyńskim, Januszem Szkutnikiem, Antonim Kopaczewskim, Andrzejem Kucharskim, Kazimierzem Bąkiem z Górek, Kazimierzem Chorzępą z Trzebuski koło Sokołowa, Wieńczysławem Nowackim z woj. poznańskiego, Józefem Dragułą z Pustkowa, Eugeniuszem Błachowiczem z Tuszymy, Aleksandrem Rusinem z Dobrynina, Stanisławem Rusinem (AK, Solidarność Walcząca, RKOR) z Białego Boru, Józefą Kogut z Podola i małżeństwem Krystyną i Stanisławem Rusinami (Solidarność Walcząca, RKOR) z Tuszymy.

W latach 1982-1989 uczestnik spotkań organizowanych przez Duszpasterstwa Rolników na Rzeszowszczyźnie, m.in. w Soninie, Górnie, Warszawie (maj 1982 r. próba nawiązania kontaktu, w latach 1988 i 1988 spotkania organizacyjne i Zjazd Niezależnego Ruchu Ludowego „Solidarność”), Krakowie (przywoził bibułę i książki), Poznaniu (wymiana bibuły i kontakty w ramach OKOR i RKOR), Częstochowie (od grudnia 1982 r. do stycznia 1984 r., co miesiąc), Sokołowie, Strzyżowie, Słocinie oraz pielgrzymek rolników na Jasną Górę (gdzie utrzymywał kontakty z działaczami innych regionów).

W listopadzie 1983 r. inicjator i współzałożyciel Rzeszowskiego Komitetu Oporu Rolników (wraz z Januszem Szkutnikiem, Antonim Bartyńskim, Ludwikiem Pełką, Stefanem Wójcikiem, Kazimierzem Chorzępą) działającego w ramach OKOR. Od końca sierpnia 1985 r. Janusz Kopera był wydawcą pisma „Wieś Polska” – organu prasowego RKOR. Wydrukowano tu po 12 maja 1986 r. dla rzeszowskiej „Solidarności Walczącej” kilka numerów biuletynu „Galicja” po aresztowaniu Janusza Szkutnika (za publikacją IPN Dariusza Iwaneczko „Opór społeczny a władza w Polsce południowo-wschodniej 1980-1989” strona 360). SB z Rzeszowa wiedziała o tej drukarni poprzez donosy t.w. „Lesio” (Wojciech Bała) i szykowano się do jej likwidacji 26 maja 1986 r. poprzez kombinację operacyjną dostarczenia kalek białkowych (patrz na publikację Janusza Borowca „Kryptonim Ośmiornica” strona 62 przypis 168 oraz strony 217-219). Publikował też artykuły w „Ziemi Mieleckiej” z podpisem swojego pseudonimu „Cichy”.

W 1983 r. zatrzymany po ogólnopolskim spotkaniu działaczy NSZZ „Solidarność” i NSZZ RI „Solidarność” w Domu Rekolekcyjnym Sióstr Karmelitanek w Czernej k. Krakowa. Kilkakrotnie przesłuchiwany przez SB w Mielcu, rewizje w gospodarstwie. W 1987 r. współorganizator Niezależnego Ruchu Ludowego „Solidarność”. Dnia 23 maja 1988 r. w drodze z Rzeszowa do Mielca zatrzymany z 1000 ulotek „Solidarności Walczącej” (SW) wzywających do bojkotu wyborów do rad narodowych (w uzupełnieniu za publikacją Janusza Borowca „Kryptonim Ośmiornica” strona 70). Skazany 14 lipca 1988 r. przez Kolegium d/s Wykroczeń w Rzeszowie na karę grzywny w wysokości 41.500 zł (ówczesnych). Postanowieniem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 13 maja 2009 r. unieważniono orzeczenie Kolegium d/s Wykroczeń. Dnia 27 września 1988 r. aresztowany podczas zebrania Lokalnego Parlamentu Ugrupowań Niezależnych Ziemi Rzeszowskiej w Rzeszowie (za publikacją Janusza Borowca „Kryptonim Ośmiornica” strona 71).

Członek Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w Przecławiu podlegającego do Rzeszowa, podczas wyborów samorządowych w 1990 r. Jako członek „Solidarności Walczącej” przeciwnik „układów okrągłego stołu” i co za tym idzie przeciwnik tworzenia Komitetów Obywatelskich „Solidarność”. Uważał KO „S” jako „komunistyczny koń trojański” w ruchu Solidarności. Wstąpił jednak (z opóźnieniem) do KO „S” na terenie swojej gminy, by usunąć i zapobiec przyjęcia do KO „S” w Przecławiu kilku osób, które z „Solidarnością” nie miały nic wspólnego, a przez uczestnictwo chciały mieć wpływ na życie polityczne w gminie (jedna z tych osób była t.w. SB).

Wielokrotnie inwigilowany (patrz na akta z IPN) od: 21 stycznia 1982 r. do 5 października 1988 r., 30 listopada 1987 r. do 3 marca 1989 r. – rozpracowywany przez Wydz. VI KW MO/WUSW w Rzeszowie ramach SOR krypt. „Kora” oraz 14 października 1985 r. do 2 maja 1989 r., 30 listopada 1989 r. – przez Wydz. VI WUSW w Rzeszowie w ramach KE krypt. „Mały” oraz 6 stycznia 1988 r do 27 lutego 1989 r. – przez Wydz. VI WUSW w Rzeszowie w ramach SO krypt. „Relikt” oraz 23 maja 1988 r. do 6 października 1988 r. – przez Wydz. V WUSW w Rzeszowie w ramach SOR krypt. „Ośmiornica”. Dnia 5 lutego 2007 r. otrzymuje status pokrzywdzonego z IPN (nr 56/07) i sporą ryzę dokumentów z inwigilacji przez SB wraz z listą tropiących go esbeków i tajnych współpracowników. Część t.w. ma nieodtajnione do dziś, pomimo kilku odwołań do instancji wyższych IPN. Jego sylwetka zamieszczona została w internetowym katalogu BIP IPN.

W latach 1991-1998 pełnił funkcję ławnika ludowego w Sądzie Rejonowym w Mielcu.

Dnia 20 lutego 2009 r. Janusz Kopera wraz z innymi działaczami niepodległościowymi i opozycyjnymi (lista poniżej) zostali uhonorowani przez Prezydenta śp. prof. Lecha Kaczyńskiego – Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (patrz na galerię). Prezydent nadał ordery i odznaczenia zasłużonym działaczom niepodległościowym oraz opozycji demokratycznej, członkom Solidarności, w tym także uczestnikom strajków chłopskich w związku w 28 rocznicą Porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich. W imieniu Prezydenta ordery i odznaczenia wręczył Doradca Prezydenta RP Jan Olszewski: …”Ogromnie się cieszę, że mogłem tutaj dzisiaj w imieniu prezydenta Rzeczpospolitej oddać państwu ten dług, który zaciągnęła wobec was Rzeczpospolita – mówił do zgromadzonych Jan Olszewski. – Bardzo was proszę osobiście i w imieniu pana prezydenta, was przedstawicieli środowisk rolniczych, ale także działaczy Solidarności pracowniczej, tych wszystkich, którzy dzisiaj te odznaczenia odebrali, pamiętajcie państwo, jesteście ciągle pewnego rodzaju naszym żelaznym, narodowym kapitałem. Stanowicie pewien wzór, wzór może dzisiaj jest przez najmłodsze pokolenie niedostrzegany w takim zakresie, w jakim dostrzegany być powinien„…. Podczas uroczystości w Sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego odczytano również list śp. prof. Lecha Kaczyńskiego do zgromadzonych. W uroczystości wzięli udział m.in. Zbigniew Romaszewski – wicemarszałek Senatu RP, Maria Dmochowska – wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej oraz posłowie i senatorowie. Lista osób obecnych (dekorowanych i tych, którzy odebrali odznaczenia w imieniu osób nieżyjących) na uroczystości wręczenia orderów i odznaczeń:

  1. Andrzej Adamczyk
  2. Jan Antoł
  3. Jerzy Zenon Bogumił
  4. Krzysztof Antoni Buszko
  5. Augustyn Franciszek Czubocha
  6. Anna Maria Kołakowska
  7. Andrzej Kołakowski
  8. ks. Franciszek Kołodziej
  9. Antonina Komorowska
  10. Janusz Józef Kopera
  11. Maria Krzeczkowska-Neufeld
  12. Józef Kusz
  13. Bogumił Kazimierz Łukaszewski
  14. Ryszard Stanisław Majewski
  15. Andrzej Czesław Michalszczak
  16. Marek Stanisław Miecznikowski
  17. Jan Narożniak
  18. Jerzy Neufeld
  19. Władysław Ożarowski
  20. Jerzy Pałubicki
  21. Janina Piekarz
  22. Mirosław Pomirski
  23. Urszula Barbara Poziomek
  24. Witold Sielewicz
  25. Czesław Andrzej Stawicki
  26. Marian Wojciechowski
  27. Piotr Zalega
  28. Danuta Oszczypak

Uczestnik obchodów w:

  • 28 rocznicę Duszpasterstwa Rolników Indywidualnych (luty 2006 r., patrz na wywiad z Józefem Broniszewskim współzałożycielem DRI),
  • 25 rocznicy śmierci ks. Jerzego Popiełuszki w Trzcianie (18 października 2009 r.),
  • 91 rocznicę Odzyskania Niepodległości w Sędziszowie Małopolskim (listopad 2009 r.),
  • 11 grudnia 2010 r. Janusz Kopera (i ponad 100 innych osób) zostaje odznaczony krzyżem „Solidarności Walczącej”. Uroczystość odbyła się w ratuszu we Wrocławiu. Ordery wręczał przywódca „Solidarności Walczącej” – Kornel Morawiecki (wywiad ze stycznia 2013 r.). Wręczono także krzyże honorowe: senatorowi Zbigniewowi Romaszewskiemu, jego żonie Zofii, księdzu Stanisławowi Małkowskiemu, Natalii Gorbaniewskiej, Jerzemu Woźniakowi.
  • 30 rocznicę Porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich w Rzeszowie (luty 2011 r.).
  • 29 rocznicę powstania „Solidarności Walczącej” w Rzeszowie (patrz na galerię nr: 1 i 2) odbiera z rąk Kornela Morawieckiego order dla 88-letniej Józefy Kogut. Wręczenia krzyża „Solidarności Walczącej” dokonał 22 maja w domu rodzinnym zainteresowanej (14 maja 2011 r.)

Film o Solidarności Walczącej – „Głową mur przebijesz”.

Przed wyborami na urząd Sołtysa w Białym Borze w okresie od marca do kwietnia 2011 r., Janusz Kopera upublicznia plakaty i ulotki ukazujące przeszłość jednego z kandydatów, jako tajnego współpracownika SB. Te informacje Janusz Kopera otrzymał w 2007 r. z IPN w Rzeszowie: t.w. ps. „Kot” nr teczki personalnej 20474 (akta IPN). Ten t.w. nie tylko donosił na Janusza Koperę z tematyki działalności opozycyjnej, lecz także był zadaniowany przez SB do inwigilowania jego rodziny, cech charakteru, skłonności oraz zakresu działalności rzemieślniczej, zatrudnionych pracowników, bliższych kontaktów (patrz na kolejne dokumenty z: 14 października 1987 r., 16 listopada 1987 r., 15 stycznia 1988 r. str. 9 i 10, 26 stycznia 1988 r., 22 kwietnia 1988 r., 7 czerwca 1988 r., 22 sierpnia 1988 r,, 15 lutego 1988 r., 19 kwietnia 1989 r.). Wojciech Ruszel (kapitan, starszy inspektor Samodzielnej Sekcji VI SB WUSW Rzeszów) tak oto ocenił 19 maja 1988 r. teczkę pracy t.w.: …”Stwierdzono, że spotkania odbywają się systematycznie, raz w miesiącu w LK „USTRONIE”. Informacje przekazywane są pisemnie na temat figuranta – J. Kopery – mają charakter zewnętrzny. Uzgodniono dalszy sposób wykorzystania TW pod kątem wykorzystania w problematyce nadbudowy – kontroli działaczy byłej NSZZ „S” i ewentualnego włączenia się do przyszłych struktur. Uzgodniono, że wezmę udział w spotkaniach kontrolnych.„…. Takie spotkania kontrolne były i były na tyle owocne, że rozszerzono pracę t.w. o kolejne zadaniowane zlecenia włączenia się do struktur NSZZ „Solidarność” oraz do wytypowania, opracowania i pozyskania 1 t.w. w celu rozpracowywania Janusza Szkutnika z Rzeszowa (3 stycznia 1989 r. str. 8). I ten oto „zasłużony” pan wnosi sprawę 6 lipca 2011 r. z powództwa prywatnego (przez adwokata Robert Łabuda przez chwilę w zastępstwie Władysław Bieniek – obaj z Mielca) o ochronę dóbr osobistych przeciwko Januszowi Koperze, z mało sławnego art. 212 Kodeksu karnego. W pozwie tym oskarżono Janusza Koperę o to, że ujawniając przeszłość t.w. pomówił go jako kandydata na Sołtysa i naraził go na utratę zaufania publicznego potrzebnego na tym stanowisku. Po śmierci Janusza Kopery, pozywająca go osoba wycofuje pozew i Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu umarza postępowanie oraz prokurator IPN z Rzeszowa umarza 31 października 2012 r. rozpoczęte postępowanie lustracyjne (zarządzenie Ppl/Rz 565/12).

Fragment rozmowy z Januszem Koperą z 29 lutego 2012 r.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Janusz Kopera (ps. „Cichy”) umiera 14 marca 2012 r. w godzinach wieczornych po pierwszym zabiegu radioterapii w Rzeszowie. Wiedział o swojej nieuleczalnej chorobie. Do końca jednak wspierał innych, pomagał, miał kolejne plany, był w Komitecie Honorowym obchodów XXXI rocznicy porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich w Ustrzykach Dolnych.

Uroczystości pogrzebowe rozpoczęły się 17 marca 2012 r. o godzinie 1130 różańcem i mszą w kościele w Przecławiu. Obecnych było bardzo dużo mieszkańców, znajomych, współpracowników z lat opozycji solidarnościowej, pocztów sztandarowych straży pożarnej z dwóch wsi. Po mszy kondukt żałobny skierował się na cmentarz parafialny. Okolicznościowe przemówienia wygłosili: Antoni Kopaczewski w imieniu działaczy NSZZ „Solidarność” i „Solidarności Walczącej” z Rzeszowa, Kazimierz Chorzępa w imieniu Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna”, Maria Słodkowska w imieniu lokalnych działaczy NSZZ RI „Solidarność”.

Zapis dźwiękowy kazania wygłoszonego w kościele.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Zapis dźwiękowy mowy pożegnalnej Antoniego Kopaczewskiego.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Zapis dźwiękowy mowy pożegnalnej Kazimierza Chorzępy.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Zapis dźwiękowy mowy pożegnalnej pani Marii Słodkowskiej.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Odznaczony pośmiertnie 21 lutego 2016 r. przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę „Krzyżem Wolności i Solidarności” – podczas obchodów XXXV rocznicy strajków chłopskich w Ustrzykach Dolnych i Rzeszowie oraz II Kongresu Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna” RP w Rzeszowie.

Marek Podolski

Aktualizacja: 2016-09-17 10:23:54

Podziel się na:
  • Print
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter